الشيخ رسول جعفريان وديگران
359
نقد و بررسى منابع سيره نبوى (فارسى)
دادن حكومت يا جيش به خداوند ، حقوق و آزادى عمومى در صحيفه ، نگاهى عمومى به انديشهء صحيفه ، دربارهء هدفهاى دولت مدينه ، فرق بين اهداف و وظايف دولت ، محدوديت وظايف دينى در دستور مدينه ، صحيفه اولين دستور در عالم ، عناصر دولت قانونى در دولت مدينه و . . . نويسنده در باب دوم ، با عنوان « امّة الصحيفه و أهل الصحيفه » به موضوعاتى چون عوامل انعقاد پيمان با يهوديان ، ضرورت عامل دينى و اعتقادى ، تاريخ قطعى شدن معاهده با يهوديان و تاريخ نوشتن صحيفه ، مضمون پيمان با يهود ، تدبير امور جنگ ، ساماندهى نيروها در خروج از مدينه ، يارى مسلمانان در مقابله با حملههاى احتمالى به مدينه ، اشتراك با مؤمنين در انفاق جنگى ، قدردانى از نظام سياسى كه صحيفه آن را بين مسلمين و يهود برقرار كرد و . . . پرداخته است . 18 . العبقرية العسكرية فى غزوات الرسول ( ص ) ؛ صاغ محمد فرج ، دار الفكر العربى ، 1958 م . 374 ص . مطالب كتاب در شش باب و هر باب در چند بخش تنظيم شده است : باب اول دربارهء بلاد پيش از اسلام و جنگهايى كه در آن زمان مطرح بوده و نيز دربارهء ايام العرب ، با ذكر نمونههايى از آن ، مانند « حرب الفجار » نگاشته شده است . باب دوم در رابطه با مسائل پيش از هجرت ، به موضوعاتى از قبيل انتظار پيامبر جديد ، دوران پيامبر ( ص ) از كودكى تا ازدواج ، نزول وحى و بعثت پيامبر ، مقابله قريش با پيامبر و هجرت آن حضرت به مدينه پرداخته است . باب سوم به يك بحث مقدماتى دربارهء جنگ اشاره كرده و از موضوعاتى چون : جنگ از ديدگاه قريش ، جنگ در قرآن ، جنگ در اديان ديگر ، سلاحهاى جنگى مسلمانان و مواردى ديگر ياد كرده است . باب چهارم به غزوات پيامبر ( ص ) و نيز سريهها و اعزام نيروهاى جنگى از طرف پيامبر - پيش از اولين جنگ ايشان - اشاره كرده است و سپس موضوعاتى دربارهء جنگ بدر مطرح نموده ، از قبيل اهميت توجه به توان اقتصادى دشمن ، مشورت در ميدان جنگ به عنوان يك امر اساسى و محورى ، اهميت نيروى معنوى جنگجويان ، اهتمام پيامبر به كسب خبر از وضعيت دشمن ، تدارك و تعيين عاملانى براى جاسوسى دربارهء سپاه دشمن ، تاكتيك جنگى ، ساختار درستى كه پيامبر ( ص ) براى توزيع غنيمت بنا نهاد ، رفتار خوب پيامبر نسبت به كشتههاى دشمن و برخورد با اسيران از روى كرامت و بزرگوارى و . . .